Hollanda’nın Eğitim Denetimi

HOLLANDA’NIN EĞİTİM DENETİMİ
Hollanda parlamenter bir sisteme dayalı anayasal bir monarji
ile yönetilmektedir. Eğitimden merkezi düzeyde Eğitim Kültür ve
Bilim Bakanlığı sorumludur. Eğitimin sorumluluğu, merkezi
hükümet, vilayetler ve belediyeler arasında paylaşılmıştır.
Anayasanın 23. maddesinde belirtildiğine göre hem kamu ve
hem de özel öğretim sisteminin denetimi, Eğitim Teftiş Kurulu
tarafından yapılacağı belirlenmiştir.
Teftiş Kurulunun çalışmaları eğitim kanununda belirtilmiştir.
Eğitim Kültür ve Bilim Bakanlığı, Teftiş Kurulunun kamu görevlisi
statüsündeki üyelerini atanmaları ile gerekli parasal kaynağı
sağlamakla görevlidir. Bakanın, Parlamentoya ve ilgili kuruluşlara
karşı Teftiş Kurulunun çalışmaları hakkında bilgi vermek, kurulunun
yıllık çalışmalarını değerlendirme hakkı vardır.
Müfettişler Konseyi, teftiş kurulunun organizasyonu ve
yönetimin görevlerinden sorumludur.Teftiş Kurulu Konseyi üyelerine
Genel Müfettiş de dahildir. Ayrıca, bölge merkezlerinin Başkanları
da bu konseye katılırlar.
Eğitim Teftiş Kurulu, eğitim denetiminden sorumludur.
Anayasanın 23 Maddesinde ve buna bağlı düzenlenen eğitim
kanunundaki ayrıntılarda müfettişlerin yetkileri de belirlenmiştir.
Teftiş Kurulu bağlı müfettişler , öz olarak Hollanda eğitim
kuruluşları ile özel okulların eğitim kalitesini yükseltmeye
çalışmaktadır. Bu amaçlarını okul ve kurumları düzenli ve sistemli
ziyaretler geçekleştirirler. Teftiş Kurulunun bulguları bir raporla okul
/ kurumlar ile Bakanlık ve Parlamentoya gönderilir.
ahmetk@meb.gov.tr 85
Teftiş Kurulunun Görevleri,
· Kanuni düzenlemelere uygunluk sağlamak (kontrol)
· Kamu eğitiminde güncelliği sağlamak, (örneğin okul
ziyaretleri sırasında) (değerlendirme)
· Anayasal özerklik yetkisiyle öğretmenler, bölgesel ve yerel
yetkililerle eğitimin gelişmesini yükseltmek( ilerletme)
· Hem kişisel girişimleri, hem de teklifleriyle Bakanlığa
rehberlik etmek ve rapor vermek (raporlama) tir.
Yüksek Öğretimde Teftiş Kurulunun ilave iki görevi vardır.
· Yeniden gözden geçirme çalışmalarını değerlendirme
(yeniden değerlendirme),
· Yeniden gözden geçirme kurulunun elde ettiği bulgularının
ilgili kuruluşlarda izledikleri yolun değerlendirilmesidir
Teftiş Kurulu; Genel Müfettiş, (4) Baş müfettiş ve
Müfettişler kurulu tarafından yönetilir. Her bir baş müfettiş farklı
sektörlerden sorumludur. Bunlar; ilköğretim, ortaöğretim, yetişkin ve
mesleki eğitim ile yüksek öğretim Başmüfettişlikleridir.
Başmüfettişler; ilköğretim ve ortaöğretimde (12), yetişkin ve
mesleki eğitim için (3) bölge merkezine sahiptir. Eğitim Kültür ve
Bilim Bakanlığı tarafından 1993 de yapılan düzenlemeye göre,
Eğitim Teftiş Kurulu, yarı özerk statüye kavuşturulmuştur. Teftiş
Kurulunda yapılan bu düzenlemeler ile Bakanlığın etkisi altında
kalmaksızın bağımsız değerlendirmeler yapması sağlanmıştır.
Tarım eğitim denetiminin sorumluluğu Tarım Doğa Yönetimi
ve Balıkçılık Bakanlığına verilmiştir. Tarım eğitimi için (6) bölgede
denetim merkezi vardır.
Yüksek öğretim kurumlarında denetim, ziyaret esasına dayalı
komitelerle periyodik olarak dış ve iç kalite kontrolu yapılarak
sağlanmaktadır.
ahmetk@meb.gov.tr 86
Amsterdam Eğitim Müşavirliği görevini yürüten Milli
Eğitim Bakanlığı Müfettiş Yardımcısı Beytül Sinan ADA’ nın
Hollanda’nın Eğitim Sisteminde Denetimle İlgili Tespitleri”
aşağıdaki şekilde açıklanmıştır.
Anayasa’nın 23. maddesine göre Teftiş Kurulu (The
Education Inspectorate) eğitimin denetlenmesi ile görevlendirilmiştir.
Görev ayrıntıları Teftiş Kurulu kanununda ( The Education
Inspection Act) ve Teftiş Kurulu yıllık çalışma planında
bulunmaktadır. Bu bağlamda, tüm resmi ve özel okullar devlet
denetimi altındadır. 2002 yılında yürürlüğe giren Teftiş Kurulu
Yasası temel eğitim, ortaöğretim, mesleki ve yetişkin eğitimi
sektörlerini kapsamaktadır. Teftiş kurulunun bir merkez ve 13 bölge
örgütü vardır. Merkezi örgütün başında, Teftiş Kurulu Başkanının
başkanlığında bir yönetim kurulu vardır. Bakana bağlı durumda yarı
bağımsız bir yapıya sahiptir. Bağımsız duruma getirmek için yeni
yasal düzenlemeler gerektiğinden bu yöndeki çalışmalar devam
etmektedir. Eğitimin kalitesinden Eğitim Kültür ve Bilim Bakanı
sorumludur. Denetimden ise Teftiş Kurulu sorumludur.
1980 yılından beri, Hollanda eğitim politikası kalitenin
artırılması konusuna yönlendirilmiştir. Her eğitim kurumu eğitimde
standartlarını kurmak ve yükseltmekle sorumludur. Eğitim
sistemindeki standardın korunmasında gelişiminin izlenmesi ve
denetlenmesi Teftiş kurulunun görevidir. Bu maksatla, düzenli ve
sistematik okul ve kurum ziyaretleri yapılır. Denetim sonucu elde
edilen bulgular rapor olarak düzenlenir. Bu rapor ilgili okul veya
kuruma, Bakana, devlet sekreterliklerine ve parlamentoya gönderilir.
Teftiş kurulu Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanına karşı sorumludur.
Teftiş kurulunda, 106 erkek 70 bayan olmak üzere toplam 176
müfettiş bulunmaktadır.(2004)
Denetimin kapsamı ve biçimi, eğitimle ilgili yasalarda açıkça
belirlenmiştir. Bu yasalar kapsamında bakanlık, okul müfettişlerinin
görevlerinin yürütmelerine ilişkin yönergeler hazırlama, denetimle
ilgili tüm etkinlikler konusunda bilgi alma ve müfettişlerin yıllık
etkinlik planlarını değerlendirme hakkına sahiptir. Teftiş kurulunun
ahmetk@meb.gov.tr 87
görevleri, Teftiş Kurulu kanununda ( The Education Inspection Act)
şöyle belirtilmiştir.
· Eğitimin kalitesinin artırılmasına katkıda bulunmak. Okul
yöneticileri, öğretmenler, bölgesel ve yerel yönetim
birimleriyle görüşerek, eğitim sisteminin genel durumu ve
gidişi konusunda bilgi edinmek, onlara danışmanlık
yapmak ve eğitimin gelişmesini desteklemek.
· Eğitimin kalitesini değerlendirmek, eğitim kurumlarında
yasal düzenlemelere uyulup uyulmadığım denetlemek,
olağan okul ziyaretleri ile okulların düzenli işleyip
işlemediğim yerinde görmek.
· Her öğretim yılında, okullarda yapılan denetim
etkinliklerinin sonuçlarını ve eğitimdeki gelişim
durumunu raporlaştırmak ve yayınlamak.
· Eğitim Bakanını bilgilendirmek ve ona danışmanlık
yapmak.
· Kanun tarafından verilen diğer görev ve hedefleri
gerçekleştirmek.
Teftiş Kurulu, kalitenin yükseltilmesi konusunda kurumların
kendi üzerlerine düşen sorumlulukları yerine getirmeleri için destek
olur. Eğer okul düzenli olarak öğretim standartlarını
değerlendiriyorsa, Teftiş kurulu bu öz-değerlendirmeyi temel alarak
teftişi minimuma indirebilir. Ancak, okul veya kurum özdeğerlendirmesinde
tüm değerlendirmeleri karşılamalı, istenilen bilgi
ve dokümanları sağlıklı ve güvenilirlik ölçüsünde sağlamakla
mükelleftir. Yapılması gereken tüm raporlamalar, kurumlar
tarafından elektronik ortamda sunulmaktadır.
Eğitimde denetim işlevi iç denetim ve dış denetim olarak iki
kategoride oluşmaktadır. İç denetim, okul ve kurumların kendilerini
bağımsızca değerlendirmeleridir. Dış denetim ise, ilk ve orta eğitim
için Teftiş kurulu tarafından, yüksek öğretim için Netherlands-
Flanders Accreditation Organization adı verilen bir kurum tarafından
yapılan denetimi ifade etmektedir. Fakat, Teftiş kurulu eğitim
sisteminden bütün olarak sorumludur.
ahmetk@meb.gov.tr 88
Başmüfettişler müfettiş olması için aday gösterebilmekte ve
atamayı Teftiş Kurulu Başkanı(The inspector-general) yapmaktadır.
Müfettiş alımında uygulanan genel eğilim, öğretimin belirli
kademelerinde (öğretmenlik, idarecilik vb.) çalışmış tecrübeli kişiler
tercih edilmektedir. Yalnız, adayların analitik becerisinin olmasına
dikkat edilmektedir. Başmüfettişler ise Teftiş Kurulu Başkanı
tarafından aday gösterilmekte Eğitim Bakanınca atanmaktadır. Teftiş
Kurulu Başkanı ise, Eğitim Bakanı tarafından aday gösterilmekte,
Bakanlar Kurulunca atanmaktadır. Genel olarak, eğitim ve yönetim
alanlarında yüksek öğrenim gören kişiler bu meslek için başvuruda
bulunabilirler. Müfettiş alımı için verilen ilana başvuruda bulunan
adayların öz geçmiş bilgilerinden ilk eleme gerçekleştirilir. Bu
elemeden geçen adaylar bir mülakata alınırlar. Ayrıca, farklı
branşlardan gelme görevlilerin müfettişliğin bünyesinde olmasına
dikkat edilir. Müfettişler dönem dönem hizmet içi eğitim
seminerlerine katılmaktadırlar.
Müfettişler, sorumlu oldukları eğitim alanlarında bilgilerini
sürekli olarak yenileyip okullara rehberlik yapabilecek performansı
göstermekle yükümlüdürler. Davranışları ile tarafsız ve örnek
davranış göstermek ve politikadan da uzak durmak zorundadırlar.
Görevleri çerçevesindeki şahsi fikirlerini, Teftiş Kurulu Başkanı veya
Bakanlığın izni olmadan, yalnızca raporlarla kendi üstlerine
sunabilirler.
Temel Eğitim ve Ortaöğretimde İç Denetim
Okullarda standartları kurma ve denetlemenin çeşitli yolları
vardır. Bunlar: Okul Planı, Okul Broşürü ve Resmi Şikayet Yoludur.
1998 yılından beri, bütün ilk ve ortaöğretim kurumlarında bunlar
zorunludur. Çeşitli eğitim örgütleri ilk ve ortaöğretimde kalite
güvence sistemini düzenlemek için kuvvetlerini birleştirmişlerdir.
Temel Eğitim için, QPrimair isimli bir proje Okul Kurulları Örgütü,
Yöneticiler ve Öğretmen birlikleri temsilcileri tarafından
sunulmuştur. Q5 isimli proje ise ortaöğretim için, Okul Kurulları
Örgütü tarafından sunulmuştur. Bu kalite çemberinde okul yönetim
kurulları, okul yöneticileri, Ulusal Eğitim Danışma Merkezi, Ulusal
Müfredat Geliştirme Enstitüsü (SLO), Ulusal Eğitimi Ölçme
ahmetk@meb.gov.tr 89
Enstitüsü (CITO) ve Öğretmenlerin Mesleki Gelişimi Platformu
bulunmaktadır.
Okul planı: her dört yılda bir güncellenmekte ve
yenilenmektedir. Eğitimde kalitenin geliştirilmesi için atılacak
adımları tanımlamaktadır. Her okul düzenli olarak kendi
performansını değerlendirmek zorundadır. Bu bilgi okul planının
temelini oluşturur. Bu plan okul yönetim kurulu tarafından
onaylanmalıdır. Bu belge ile okul denetleme için, politikası hakkında
bilgi sunmayı amaçlar.
Okul broşürü: veliler ve öğrenciler için bilgi içerir. Okul
planı temelinde her yıl güncellenir. Okulda neler olup bittiğini,
amaçlarını ve elde edilen sonuçları detaylarla anlatır. Bir anlamda,
okul ile veliler arasında okul politikası hakkında görüş alışverişi için
temel teşkil eder. Bu belgede, öğrenci ve velilerin hakları ve
sorumlulukları bildirilir ve öğrencilerin karşılaşabilecekleri davranış
problemleri ve öğrenme güçlükleri konusunda yardımcı olur. Bu
belgenin bir kopyası Teftiş Kuruluna gönderilir.
Resmi Şikayet İşlemleri: Bu yöntem ise velilere okul
yönetimi ve karar-alma aşamasında katılımı öngörmektedir. Okul
yönetim kurulu yasalara göre; bir şikayet komitesi oluşturmak
zorundadır. Veliler bu komiteye, okul yönetimi ve diğer çalışanlar
hakkında şikayette bulunabilirler.
Öğrenci Denetleme Sistemi
Hollanda’da öğrencilerin değerlendirildiği değişik sistemler
mevcut olup, en başlıcaları CITO ve IPMON’ dur. Hollanda Ulusal
Eğitimi Ölçme Enstitüsü tarafından geliştirilen CITO öğrencilere
temel eğitim sonunda uygulanan bir dizi testten oluşan bir sistemdir.
IPMON ise Temel Eğitimden ortaöğretime kadar her yıl için, her bir
öğrenci için bir profil kartı oluşturmayı ve bu karta aldığı bütün test
sonuçlarının işlenmesini; böylece öğrencinin gelişim seviyesini
belirlemeyi amaçlamaktadır.
Temel eğitim okulları için Teftiş kurulu 2003 yılından beri,
okul rapor kartı yayınlamaktadır. Okul rapor kartı: okulun durumu,
elde edilen sonuçlar, ders kitapları, öğretme materyalleri, derslerin
ahmetk@meb.gov.tr 90
kalitesi ve okulun çevre ve velilerle olan bağlantıları hakkında bilgi
içermektedir.
Ortaöğretim okulları için ise, Teftiş kurulu 1998 yılından beri,
okul rapor kartı yayınlamaktadır. Rapor kartında okulun özellikleri,
okul bitirme sınavlarından elde edilen sonuçlar ve bir üst sınıfa geçen
öğrenci başarı yüzdeleri bulunmaktadır.
Yetişkin ve mesleki eğitimde ise, başlıca amaç eğitimde
kalitenin geliştirilmesi yönündedir. Kurumlar kalite teminat sistemini
kurmak ve uygulamak, her iki yılda bir öğretimlerinin kalitesini
raporlaştırmak zorundadır. Teftiş kurulu denetimlerinde bu
kurumların öz-değerlendirmelerini temel almaktadır. Kursların
sonunda öğrencinin gerekli beceri ve bilgiyi edinip edinmediğini
saptamak için bir sınav uygulanmakta ve başarılı olanlar için bir
sertifika veya diploma verilmektedir.
Teftiş Gruplarının Denetim Yöntemleri
Teftiş Kurulu beş değişik tipte denetlemelerini
sürdürmektedir.
· Yıllık denetim: sadece okulun faaliyet alanı ile sınırlıdır.
Bir günde denetim tamamlanmaktadır. Amaç, okulun performansını
denetlemek, okul rapor kartının güncelleştirilmesi ve kalite güvence
sisteminin geliştirilmesini tartışmak, okulun gelişimini tehdit
edebilecek riskleri analiz etmektir. İki çeşit yıllık denetim
yapılmaktadır. Ya okulda belgeler üzerine yapılmakta yada okulda
anket uygulanmak suretiyle sonuç alınmaktadır.
· Periyodik kalite denetimi, her dört yılda bir yapılır.
Eğitimin kalitesi her yönüyle sorgulanmakta ve denetim grubu
sonuçları kamuya sunmaktadır. İki yıl arayla uzaktan denetim
yapılmakta, yani okulun hazırladığı rapor kartı üzerine değerlendirme
yapılmaktadır.
· İleri denetim: Periyodik denetimden sonra, eğer kalite
ciddi bir şekilde düşerse yeni bir ileri denetim daha yapılmaktadır.
Denetimde gerekli bilgilere ve sonuçlara ulaşılırsa denetim sona
erdirilmektedir.
ahmetk@meb.gov.tr 91
· Kalite geliştirme denetimi, ileri denetim sonucu kalitenin
ciddi şekilde düştüğü saptanırsa bu denetim uygulanmaktadır.
· Olaya bağlı denetim: ebeveynlerden gelen şikayetler,
medyada çıkan haberler ve toplumdaki eğilimlerden dolayı bu
denetim yapılmaktadır. Eğitim bakanlığı, yapılan bir şikayet üzerine
konunun soruşturması için müfettişleri görevlendirir.
Kalite denetimlerinde müfettişlerin gözlemledikleri temel
kriterler şunlardır.
Ders Programları :
· Hollanda dil dersi, aritmetik ve matematik derslerinin
müfredat programlarına göre öğretilmesi.
· Ders konularının yeterli sayıda öğrenciye öğretilmesi.
· Konuların diğer sınıfların konularıyla bağlantılı
olması.
· Konuların öğrenci ihtiyaçlarını karşılaması.
· Okulda okutulan derslerin sosyal bütünleşmeyi ve
vatandaşlık bilincini geliştirici özelliklerinin
bulunması.
Zamanlama :
· Planlanan öğretim zamanının etkili kullanılması.
· Hollanda dil dersi, aritmetik ve matematik derslerinin
öğretiminde yeterli zaman ayrılması.
Öğretmenlerin pedagojik performansları :
· Öğrencilerin birbirlerine karşı saygılı davranmaları
konusunda öğretmenlerin tutumları.
Öğretmenlerin didaktik performansları :
· Öğretmenlerin hedefe yönlenmiş çalışma ortamı
oluşturmaları.
· Öğretmenlerin her şeyi açık bir şekilde anlatmaları.
· Öğrencilere düşünme ve öğrenme stratejilerini net bir
şekilde öğretmeleri.
Öğrencilerin eğitim ihtiyaçları ile uyum :
· Öğrencilerin öğretmenler tarafından düzenli bir
şekilde gelişimlerinin izlenmesi.
ahmetk@meb.gov.tr 92
· Öğrencilerin gelişimleri arasındaki farkların
değerlendirilmesi.
Öğrencilerin aktif ve bağımsız rolleri :
· Öğrencilerin öğrenme aktivitelerine aktif olarak
katılmaları.
· Öğrencilerin öğrenme süreçlerinde kurum için
sorumluluk almaları.
Okuldaki eğitim ortamı :
· Velilerin okuldaki aktivitelere katılımı ve yönetimin
tutumu.
· Öğrencilerin ve çalışanların okulda kendilerini
güvende hissetmeleri.
Rehberlik-destek ve ölçme araçları :
· Okulun öğrencileri gözlemleme ve gelişimleri için
aldığı önlemler.
· Öğrencilerin özel ihtiyaçlarının saptanması.
· Okulun rehberlik ve destek hizmetlerinin düzenli
sağlanması ve kontrolü.
Başarılar : Öğrenci sonuçları ve gelişimleri.
· Dönem sonundaki öğrenci başarıları.
· Öğrencilerin sosyal becerileri.
· Hollanda dil dersi, aritmetik ve matematik
derslerinden öğrencilerin eğitim yılı boyunca aldıkları
sonuçlar.
· Esas olarak, normal sürede okulu bitiren öğrenci
sayısı.
Müfettişlerin başladıkları her denetimde rehberlik etme esası
önde gelmektedir. Teftiş kurulu mümkün olduğunca kurumları
denetimle karşı karşıya getirmek istememektedirler. Ne kadar az
sayıda denetim olursa, okulun öz-değerlendirmesi o kadar iyi olur
diye düşünülmektedir. Mümkün olduğu kadar okulun özdeğerlendirilmesi
esas alınmaktadır. Eğitim sistemi çeşitli sistemler
tarafından denetlendiğinden Teftiş kuruluna fazla bir görev
düşmemektedir. Bir anlamda, Teftiş kurulu eğitim sisteminin
sigortası durumundadır.
ahmetk@meb.gov.tr 93
Yapılan her ziyaret, denetim sonucunda teftiş grubunca
kurumun durumunu yansıtan bir rapor hazırlanmakta ve bu raporlar
2000 yılından beri internette yayınlanmaktadır. Teftiş grubunun
kalite üzerine değerlendirme ve raporu okullar için de gereken
yeniliklerin uygulanması için cesaret vermektedir. Bu ise Teftiş
kurulunun danışman-rehber rolünü ortaya koymaktadır.
Eğitim Denetim Yasasına göre, kurumlar standartlarını
geliştirebilmek için mali destek alabilmektedir. Bununla birlikte,
kurum yönetime tavsiye ve yardımda bulunması için dışarıdan
parasını kendi ödeyerek uzman çalıştırabilmektedir. Yasal
düzenlemelere uyulmaması halinde devletten aldığı eğitim fonunun
kesilmesi ve haklarının geri alınması cezaları gündeme gelmektedir.
Eğer denetim grubunca hazırlanan raporda kurumda ciddi kusurlar ve
kalite düşüklüğü tespit edilirse, Eğitim Bakanı ilgili kurumun
fonunun kesilmesine, tüm haklarının geri alınmasına ve
kapatılmasına karar verebilir.
Teftiş kurulunun en geniş ve en önemli yayını Eğitim raporu
her yıl Mayıs ayında yayınlanır. Bakan rapordan sorumludur ve bu
raporu parlamentoya sunar.
Temel Eğitim ve Özel Eğitimde Dış Denetim
Okulların tüm öğrencileri için en iyi sonuçları elde etmek için
öğretimi düzenlediği beklenmektedir. Değerlendirme ve kontrol
araçları ise eğitimin kalitesinin güvencesidir.
‘Ulaşılacak hedef’ adı verilen bir sistemde tüm öğrencilerin
bilgi, kavrama ve beceri yollarını başarabilecekleri beklenmektedir.
Temel eğitimi bitiren öğrencileri için Ulusal Eğitimi Ölçme Enstitüsü
CITO tarafından bir test hazırlanarak uygulanmaktadır. Bu test 1970
yılından beri her yıl güncellenmektedir. Kısa ve geniş kapsamlı olan
testte dört bölüm: Hollandaca, aritmetik, çalışma becerileri ve çevre
çalışmaları bulunmaktadır. Testin uygulanması zorunlu değildir.
Okulun isteğine bağlıdır. Hollanda’da temel eğitim okullarının
%85’inde uygulanmaktadır. Test, özellikle ortaöğretime
yönlendirilecek çocuğun velisine öneri için öğretmene yardımı
amaçlamaktadır. Test öğrencilerin bireysel değerlendirmesinin yanı
ahmetk@meb.gov.tr 94
sıra, okulun da değerlendirmesini göstermektedir. CITO tarafından
testin değerlendirilmesi sonucunda okula iki rapor gönderilir. Birisi
okulun diğer sınavı uygulayan okullarla karşılaştırılması, diğeri de
okuldaki ortalama öğrenci sonucunun belirtilmesidir. Diğer taraftan,
bu test okulun uyguladığı müfredat programının ne kadar etkili
olduğunu göstermektedir.
PRIMA Cohort incelemesi adı verilen sistemde temel
eğitimin 2,4,6 ve 8. sınıflarında iki yılda bir uygulanan test dizisidir.
Amaç, çocukların gelişiminin izlenmesidir. Çocukların sosyal
gelişimleri ve okuldaki davranışları gözlemlenir. Okul yönetimine ve
öğretmenlere çocuk hakkında sorular sorulur. Velilere ise,
çocuklarına evde yardım ve destek yapıp yapmadıkları, evde
konuşulan dil, eğitim seviyeleri gibi sorular sorulmaktadır. Bu veri
birikimi, aynı zamanda özel eğitime ayrılacak çocukları belirlerken
ve çeşitli kurumlar tarafından çeşitli amaç- proje üretiminde
kullanılmaktadır.
Ortaöğretimde Dış Denetim
Temel ortaöğretimde eğitimin kalitesinin güvencesi olarak
çeşitli değerlendirme ve kontrol çalışmaları yapılmaktadır. Bunlar
‘ulaşılacak hedefin tanımlanması’ ve sınav müfredat programı ve
araştırma sisteminin kurulmasıdır. Ulaşılacak hedef beş yıllık
oluşturulan müfredat dönemi için sade ve öz şekilde belirlenmiştir.
‘Ulaşılacak hedefler’ bilgi, kavrama ve beceriler konularında ümit
edilen başarı seviyesini göstermektedir. Bunlar, okulların temel
ortaöğretim dönemi sonunda başarmaları beklenen zorunlu minimum
standartlardır.
Ortaöğretim için sınav müfredat programı Eğitim, Kültür ve
Bilim Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir. Sınav müfredat
programı standartları gözleme ve oluşturmak için bir araçtır.
Yetişkin ve Mesleki Ortaöğretimde Dış Denetim
Yetişkin ve mesleki eğitim yasasına göre, kurumun yetkili
birimi bir kalite güvence sistemi kurmakla sorumludur. Bunun
sayesinde, kurum kendi performansını izleyebilecek ve nasıl
geliştirebileceğini görecektir. Eğitim denetim yasasına göre, bu
ahmetk@meb.gov.tr 95
kurumlar denetimlerde sunmak için her üç yılda bir öz-değerlendirme
raporu da olarak bilinen kalite güvence ölçümlerini yapmak
zorundadırlar.
Eğer öğretim kalitesi yetersiz seviyede bulunursa, yeni bir
denetim yapmadan önce, kuruma durumu düzeltmek için bir olanak
daha tanınmaktadır.
Yetişkin ve mesleki eğitim kurslarını bitirme nitelikleri, bilgi,
beceri ve kavrama tanımları tamamen formüle edilmiş durumdadır.
Bu nitelikler kısmen kurum tarafından kısmen de bakanlık tarafından
saptanmaktadır. En önemli konu kalite ve yapılacak sınavların
düzenlenmesidir. Sınavların sorumluluğu merkezi hükümet,
belediyeler ve kurumlar tarafından paylaşılmaktadır.
Yetişkin ve mesleki eğitim kurumları bakanlığa düzenli
olarak veri sağlamakla sorumludur. Kurslar, bitirme sınavların
sonuçları ve bu kurslara devam eden ve ayrılan öğrenci sayıları
bildirilmektedir. Bu bilgiler, hükümet politikasını değerlendirilmesi,
kurumların desteklenmesi ve fon yönetimi konularında
kullanılmaktadır.
Teftiş grubu, kendi değerlendirme raporu için öncelikle özdeğerlendirmedeki
verileri rastlantısal bakış açısıyla kontrol
etmektedir. Sonuçların ne kadar hedefe yaklaştığına bakılmaktadır.
Eğer öz-değerlendirmedeki veriler yeterli seviyede güvenilir bilgi
içeriyorsa, bunlar değerlendirme raporuna yansıtılmaktadır. Ne tür bir
denetim yapılacağına, önceki denetim raporları ve Merkezi Fon
Kurumundan alınan bilgilere göre karar verilmektedir. En yaygın
şekilde uygulanan denetim şekli, üç yılda bir yapılan periyodik kalite
denetimleridir.
Eğitim denetimi yasasına göre, teftiş kurulu her yıl her
kurumda denetim yapmak zorundadır. Ancak, bu yıllık denetimler
okulların faaliyet alanlarıyla ilgilidir ve sadece bir gün sürmektedir.
ahmetk@meb.gov.tr 96
Yükseköğretimde Dış Denetim
Yükseköğretim ve araştırma yasasına göre, yükseköğretimi
denetlemek görevi Eğitim, Kültür ve Bilim bakanlığı sorumluluğunda
Teftiş kuruluna verilmiştir.
Eğitim ve araştırmadaki dış kalite güvencesi iç denetimi
tamamlamak üzere, dış uzmanlar tarafından yapılmaktadır. Kalite
güvence sisteminin amacı, kalitenin geliştirilmesi ve bilgi elde etmek
ve sunmaktır. Altı ila sekiz üyeden oluşan Denetim Komiteleri
oluşturulmaktadır. Üyeler, üniversite ve yüksekokullardan öğretim
üyeleri, sanayi temsilcileri, yurtdışından uzmanlar ve iki öğrenciden
oluşmaktadır. Bu komiteler bütün dersleri inceledikten sonra bir son
rapor hazırlamaktadır. Denetim komiteleri bütün üniversitelerde ve
altı-yedi yıllık meslek yüksekokullarındaki tüm dersleri periyodik
olarak altı yılda bir denetlemektedir. Üniversite ve yüksekokulların
uygulayacakları öz-değerlendirme hakkında komite tarafından bir
protokol hazırlanmaktadır. Sonradan komitenin yaptığı iki günlük
ziyaret sırasında, öğrencilerin de görüşleri alınarak değerlendirme
yapılmakta ve sonuçları ve önerileri kapsayacak şekilde hazırlanan
rapor kamuya sunulmaktadır.
Komitenin raporu tamamlamasının ardından Teftiş kurulu
tarafından ilgili kuruma ziyaret yapılmakta, rapor çerçevesinde
denetim yapılmaktadır. Bu rapor Bakana ve ilgili kuruma
sunulmaktadır.
Yükseköğretim kurumları her bir ders için detaylı öğretim ve
sınav tüzüğü hazırlamak zorundadır. Ders bitiminde öğrencilerin
kazanacakları bilgi ve beceri seviyesi belirtilmelidir. Sınavlar
standartların kurulması ve gözetilmesine hizmet etmektedir.

 

kaynakça:

T.C.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Teftiş Kurulu Başkanlığı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE
EĞİTİM DENETİMİ

Hazırlayan
Ahmet KASAPÇOPUR
Milli Eğitim Bakanlığı Başmüfettişi

Ankara 2007

Add Comment