Çatışma Yönetim Stratejileri

ÇATIŞMA YÖNETİM STRATEJİLERİ

Çatışma yönetimine ilişkin evrensel olarak kabul edilmiş beş stratejik yaklaşım vardır. Çatışma yönetiminde her durumda işe yarayan tek bir strateji yoktur. Bu nedenle her stratejiyi uygun duruma göre kullanma yeteneği geliştirmek önemlidir. Bazı türler size diğerlerinden daha kolay gelebilir; doğal halinize uyabilir. Sizin baş etmeniz gereken şey kişisel olarak zor bulduğunuz stratejilere hâkim olmaktır. Bu bölümü bitirdiğinizde, çatışma yönetimine ilişkin beş stratejiyi tanımlayabilecek, her stratejinin uygun olduğu veya olmadığı durumları tanımlayabilecek ve kendi kişisel çatışma yönetim stratejinizin güçlü ve zayıf olduğu yönleri belirleyebileceksiniz.

Çatışma Yönetim Stratejileri

 

İşbirliği Stratejisi. Bu strateji kazan/kazan çatışma yönetim stratejisidir. Bu stratejiyiseçen bireyler, bilgi alışverişinin peşindedir. Bu stratejide farklılıkları incelemek ve her taraf için kabul edilebilir bir çözüme ulaşmak arzulanır. Bu strateji genel anlamda problem çözmeyle ilişkilidir ve durumlar karmaşık olduğunda etkilidir.

İşbirliği stratejisi, yaratıcı düşünceyi teşvik eder. Seçenekler üretmek bu stratejinin güçlü yanlarından biridir. Tarafların farklı bakış açılarından bilgiyi sentezlemesine önem verir. Buna rağmen taraflardan biri sorumluluktan yoksunsa ya da zaman kısıtlıysa etkili bir strateji değildir. İşbirliği zaman ister. Akıl ve mantığın duruma karşı duygusal sorumluluk tarafından gölgede bırakıldığı daha yüksek seviyelerdeki çatışmalarda hayal kırıklığına uğratıcı bir stratejide olabilir.

İşbirliği karmaşık konularda insanları çözüm bulmak üzere bir araya toplar. Kişiler ve sorun kesin olarak birbirinden ayrıldığında mükemmeldir ve kişiler gerçekten kavga etmek istediğinde ise genellikle yararsızdır. İşbirliği stratejisi beyin fırtınası ve sorun çözme toplantılarında olumlu bir güdüleyici olabilir. Ancak sadece olaya ilgisi olan kişilerin dâhil olduğundan emin olmak gerekir.

İşbirliğine dayalı çatışma yönetim stratejisini tetiklemek için kullanacağınız sözler şunlardır:

  • ‘Burada farklı seçenekler var gibi görünüyor, haydi bunun temeline inelim.’
  • ‘Haydi, her bölümden farklı insanlar toplayıp seçenekleri tartışalım.’

 

YumuşatmaStratejisi.Bu stratejiaynı zamanda teskin etmek olarak anılan başka bir çatışma yönetimi stratejisidir.Yumuşatma kendine az, diğerlerine fazla değer vermektir; belki de kişinin düşük öz saygısını yansıtır. Aynı zamanda diğer kişiyi cesaretlendirmek için, durumla ilgili kendilerini daha iyi hissetmelerini sağlayan bilerek kullanılan bir yöntemdir. Yumuşatma stratejisi karşısındaki kişinin statüsünü yükselttiği için, özellikle çalıştığınız yerde politik olarak riskli bir konumdaysanız çok yararlı bir strateji olabilmektedir.

Yumuşatma stratejisi orta yolu bulmayı ararken taraflar arasındaki farklılıkları hafifletir. Diğerlerine gösterilen yüksek ilgi, genellikle kendine önemli olan bir şeyden vazgeçerek, bireyin tatmin olmasına ve diğerlerinin ihtiyaçlarını karşılamasına sebep olur. Yumuşatma stratejisietkin biçimde kullanıldığında, bir ilişkiyi kurtarabilir. Bilinçsizce kullanılan yumuşatma stratejisi büyük harflerle yazılmış anlık bir ‘beni ez’ paspası da yaratabilir.

Eğer bir yönetici emniyetsiz bir konumdaysa ya da hata yapmaktan korkuyorsa bu strateji yararlıdır. Yönetici yumuşatma stratejisini kullanarak, olayları çözmek için zaman kazanarak ve seçenekleri inceleyerek, pasifçe diğerlerinin üstünlüğünü kabul eder.

Yumuşatma stratejisi diğerlerine güç verir. Eğer esnek bir güce sahipseniz, diğerlerinde güven ve inanç kurabilirsiniz. Eğer konumunuzda güvendesiniz, bir yetkilendirme yöntemi olarak kullanılabilir. Yumuşatmayı belirten cümleler şöyledir:

  • ‘Önemli değil, sen nasıl istersen.’
  • ‘Sen uzmansın, ne düşünüyorsun?’

 

Hükmetme Stratejisi.Yumuşatma stratejisinin tam zıddıdır. Kişi kendine önem verir.Yumuşatma stratejisinde kişikendi ihtiyaçlarını ihmal ederken, hükmetme stratejisinde kişi diğerlerinin ihtiyaçlarını göz ardı eder. Durum önemli değilse ya da hızlı bir kararın verilmesi gerekiyorsa etkili bir stratejidir.

Bu strateji kendini korumayla harekete geçen tepki gösterici bir strateji de olabilir. Bir saldırı ‘ateş edilmektense ateş etmek daha iyidir’ felsefesiyle desteklendiğinde ortaya çıkar. Bir durum önemli olduğunda hükmeden taraf diğerlerini belirli ihtiyaçlarına dikkat etmeleri için zorlar. Hükmetme yöntemi uzmanlar arasında büyük bir uyumsuzluk olduğunda etkili bir şekilde kullanılır. Gerçekleri sıralamak, olayları cesurca değerlendirmek, uzman tavsiyeler sağlamak ve çatışma esnasında hareket oluşturmak paha biçilemez olabilir. Fakat doğrudan hareketi ters yöne çevirmek yanlış bir harekettir. Yanlış yerde kullanılan güç gelecekteki başarıyı baltalar. Hükmetme stratejisi genellikle zorbalıkla ve kudret simsarlarının hırslı taktikleriyle ilişkilendirilir.

En iyisi bu yöntemi tutumlu bir şekilde kullanmaktır. Bu strateji sadece güçlü ve haklı olduğunuz sürece devam eder. Güçlü emir komuta zinciri olan örgütler bu türü sevme eğilimindedirler. Genellikle sorumluluğun nerde olduğunu ve kimin yükümlülük taşıdığını tasvir eder. Eğer insanları ve çatışmaları genellikle hükmetme stratejisiyle yöneten bir sistemin içinde çalışıyorsanız, ‘arkanı kolla’ düşünce tarzının bir destek stratejisi olduğunu fark edeceksiniz.

Hükmetme stratejisine işaret eden cümleler:

  • ‘Umurumda değil, sadece senden yapmanı istediğimi yap.’
  • ‘Fark etmez. Bunun yolu bu.’

Kaçınma Stratejisi. Dördüncüçatışma yönetim stratejisidir. Kaçınan kendine ya da karşısındakilere çok değer vermez. Bu ‘oyunbozanlık etme’ stilidir.

Kaçınma stratejisinin olumsuz yanları sorumluluğu atmayı ya da olayı uzatmayı içerir. Bu stratejiyi kullanan bir birey diğerlerini sonuçlarla mücadele etmekte yalnız bırakarak olaylardan geri çekilir.

Olaylar önemli olmadığında -etkili bir kaçınma kullanımı olarak- erteme eylemi olayların yatıştırmasına izin verir. Zaman gerekli olduğunda da etkili bir yöntemdir. Örneğin, bir yönetim kurulu toplantısında, bir unsur ertelenebilir ya da tecil edilebilir.

Diğer yandan, bu tür cevapların gelişmesini yavaşlattığı için diğerleri için sinir bozucu olabilir. Kaçınma stratejisinden çok az memnuniyet sağlanır ve bu strateji kullanıldığında çatışma kendi gidişatında ilerleme eğilimi gösterir.

Kaçınma zaman kazandırır. Bu strateji akıllıca kullanılmalıdır. Eğer bir bireyin bunu kullandığını keşfederseniz, bu kişinin emin olmadığına ve durumu araştırmak için zaman ihtiyacı olduğuna ilişkin bir ipucu olabilir. Her şeyden öte, zaman verildiğinde bundan faydalanmaya bakın. Çatışma genellikle zamanla ortadan kaybolmaz.

Kaçınma stratejisini belirten cümleler şunları içerir:

  • ‘Bunu geçici olarak rafa kaldırabilir miyiz?’
  • ‘Ben bu gerçekleri fark etmedim, ………..ğımda/zaman sana geri dönerim.’

Kaçınan biri ile birlikte çalışıyor musunuz? Bir olayın nasıl ilerleyeceğini merak ediyor musunuz? Sizin için birkaç başa çıkma yöntemi ve hatırlatmalar:

  • Kendisini umursamayan insanları umursayamazsınız! Sevebilir, sempati gösterebilir ya da tatlı sözlerle kandırabilirsiniz fakat bir kaçınanın kendisi için ya da diğerleri için önemli bir hareket yapmadan önce yeteri kadar ilgiye sahip olması gerekmektedir.
  • Heveslerinizi ve ümitlerinizi paylaşın. Olumsuzluklardan kaçının. Olumlu yönde hareket ederek hareketsizliğin/tembelliğin üstesinden gelin.
  • Kaçınanın dürüstlük duygusundan faydalanın. Dayanma ve hareketsizliğin nedenlerini arayın ve tanımlamaya çalışın.
  • Kaçınana sunulan değişkenleri sınırlandırın. Listenize sadece bir olay koyun, diğerlerini çıkartın. Dikkat dağıtıcıları eleyerek karar vermeyi kolaylaştırın.
  • Zaman sınırı koyun.

Uzlaşma Stratejisi. Başka bir çatışma yönetim stratejisidir.Bu bölümüm başındaki çatışma yönetim stratejileri şeklinin tam ortasında yer alır-kendimiz ya da diğerlerine ne çok ne de az ilgi göstermeyle değerlendirilir. Bu ılımlı bir uyum sağlamadır. Uzlaşmada herkesin alacak bir şeyleri ve verecek bir şeyleri vardır. Bu strateji her iki tarafta haklı olduğunda güçlüdür. Bir taraf hatalı olduğunda ise yanıltır!

Uzlaşma olaylar karmaşık olduğunda ya da bir güç dengesi olduğunda en etkili araçtır. Uzlaşma diğer metotlar başarısız olduğunda ve her iki tarafta uç noktalarını aydınlığa kavuşturup orta yolu aradıklarında tercih edilebilir. Uzlaşma farklılıkları birbirinden ayırma ya da ayrıcalıkları değiştirme anlamlarına gelebilir. Hemen hemen sonuca ulaşmak için her tarafın bir şeylerden vazgeçmesi anlamına gelir.

Müzakere ve pazarlık uzlaşmanın tamamlayıcı becerileridir. Uzlaşmanın avantajı tarafları bir araya getirip konuşmalarını sağlamak ve onları yakınlaşmasını ummaktır. Tarafsızlığı sürdürmek her zaman zor olacaktır ve bu stratejiyi kullandığınızda bir tarafı kayırmakla suçlanmanız beklenebilir. Uzlaşma nadiren kazanan ve kaybedene kaynak sağlayabilir, yani bu stratejiyi kayıpların her iki taraf için de en aza indirgenebileceği durumlarda kullanın!

Uzlaşmaya girişeceğinizde, her iki tarafın da şu dört soruya düşünerek cevap vermelerini isteyin:

  1. Kabul edebileceğim en az şey nedir?
  2. Dışarı atılmadan alabileceğim en yüksek şey nedir?
  3. Vazgeçebileceğim en yüksek şey nedir?
  4. Dışarı atılmadan önerebileceğim en az şey nedir?

Birinci düzey hatta ikinci düzey çatışmalar bile uzlaşmayla başarıya ulaşabilirler, fakat üçüncü düzeye ulaşıldığında, tüm taraflar uzlaşmanın kendilerini kaybeden göstereceğini düşünebilir ve açıkça ya da dolaylı olarak misilleme yapmanın yolunu ararlar.

Uzlaşmayı ifade eden cümleler şunları içermektedir:

  • ‘Düşüncelerimizin farklılık gösterdiğini anlıyorum. Son sözün nedir?’
  • ‘Eğer beraber çalışacaksak hepimiz bir şeyler almalıyız ve vermeliyiz, haydi her şeyi masaya yatıralım.’

Beş çatışma yönetimstratejisi eylem için bir yapı sağlar. Bu stratejileri bilmek çatışma anlayışınızı ve kendi çatışma yönetimi stilinizi anlamanızı sağlar.

Çatışma Çözme Yaklaşımınızı Etkileyen Faktörler

 

B/Bilgi:

  • Diğer kişinin sorunu hakkında ne kadar şey biliyorsun?
  • Diğer kişi senin sorunun hakkında ne kadar şey biliyor?
  • Konu sana ne kadar tanıdık?
  • Diğer kişinin bilmediği bir şey biliyor musun?

 

Y/Yetki

  • Karar verme yetkiniz var mı?
  • Diğer kişinin karar verme yetkisi var mı?

 

G/Güç

  • Bir durumda ne kadar baskıya dayanabilirsin?
  • Diğer kişinin senin üstünde ne kadar gücü var? (Unutmayınız: bilgi güçtür.)

 

D/Diğerleri

  • Bu ilişki sizin için ne kadar önemli?
  • Diğer kişi için bu ilişki ne kadar önemli?

 

K/Kazanma

  • Kazanmak senin için ne kadar önemli?
  • Kazanmak zorunda mısın?
  • Diğer taraf kazanmak zorunda mı?
  • Uzlaşma kabul edilebilir mi?
  • Kaybetme kabul edilebilir mi?

 

TADÇ Yoluyla Çatışmayı Ele Alma

T         Durumu tanımlama.

A         Sorunuaçıklığa kavuşturma.

D         Farklı yaklaşımları değerlendirme.

Ç         Sorunları çözme.

 

Kaynakça:

ÇATIŞMAYI NASIL YÖNETİRİZ

(Evde, İşte, Okulda)

Yazar:PegPickering

Çeviri: Erkan KIRAL &Nahide Nur DUMLU

Çeviri Editörü: Erkan KIRAL

Add Comment