Akademik Aşırmacılık (Plagiarism) ve Doğru Kaynak Gösterim Şekilleri

Akademik Aşırmacılık (Plagiarism) ve Doğru Kaynak Gösterim Şekilleri

           

“Ciddi bir akademik suç olan aşırmacılık, başka bir yazarın cümlelerini tırnak içinde veya kaynak göstermeksizin aynen almak olarak tanımlanabilir. Başkasına ait düşünceler öznel cümlelerle ifade edilse bile yeterli ve doğru kaynak gösterilmemişse bu durum da aşırmacılık olarak kabul edillir. Başka bir deyişle, bir yazarın cümleleri makalede/ödevde hiç değiştirilmeden kullanılmaktaysa; bu cümleler tırnak içinde ve italik olarak kullanılmalı, metnin sonunda kaynağın künyesi belirtilmelidir. Yazarın cümlelerinin aynen alınmadığı, ancak düşüncelerinin öznel ifadelerle kullanıldığı durumlarda yine kaynak göstermek gerekmektedir. Aksi takdirde, öznel cümleler kullanılsa bile bu aşırmacılık olarak nitelenmektedir.” (Kökdemir, Demirutku, Çırakoğlu, Işın, Muratoğlu, Sayın, Yeniçeri, 2004: 18, akt., Köklü, 2002).

“Aşırmacılık maddeleri özetle aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • İnternet üzerindeki kaynaklardan bir metnin kopyalanması ve yapıştırılması,
  • Herhangi bir internet sitesinden bir metnin kopyalanması,
  • İnternet sitelerinden hazır ödevlerin alınması,
  • Kitap, dergi, ansiklopedi ve dergiler gibi yazılı materyallerden bir metnin kopyalanması,
  • Yukarıda sözü edilen kaynaklardan bir metnin basitçe değiştirilerek alınması (seçilmiş bazı kavramlar dizini veya sözcükler yerleştirilmesi ile orijinal bir çalışma gibi gösterilmesi).
  • Kaynak gösterilmeden veya izin alınmadan fotoğraf ve/veya video kullanılması,
  • Bir başka öğrencinin çalışmasının izin alınmadan kullanılması ve kendisine ait olduğunun iddia edilmesi,
  • Ticari kaynaklardan (araştırma servisi veya ödev hazırlayan kuruluşlar gibi) elde edilen bir çalışmanın satın alınması,
  • Bir dilden diğerine tercüme etme kişinin kendi kelimeleri değildir. Tercüme; alıntı yapma, özetleme ve açıklama için oluşturulan prensipler dahilindedir.
  • Yapılan bir çalışmayı izin almadan başka bir amaç ya da başka bir ders için kullanma.” (Kökdemir, vd. 2004: 18, akt., Köklü, 2002).

Aşırmacılık Örnekleri

Orijinal Metin: “Bilimsel yayınlarda yazarlık hakkı ve sırasının belirlenmesi birçok disiplinde üzerinde daha çok durulan bir konu haline gelmiştir. Bu eğilimin profesyonel açıdan çok önemli olan yayın yapma ve yazarlık haklarının korunması ile olan ilişkisi açıktır. Ancak bu eğilimin görece yeni ve bariz bir nedeni olduğu da söylenebilir.” (Değirmencioğlu ve Demirutku, 1999, s. 111).”

KAYNAKLAR

Tez metninde gönderme yapılan ya da alıntılanan kaynakların tümü kaynaklar bölümünde verilmelidir. Kaynaklar, yazının sonunda yer almalı, referans formatına uygun olarak hazırlanmalıdır. Yararlanılan eserlerin tümü ‘KAYNAKLAR’ başlığı altında alfabetik sıraya göre ve numarasız verilmelidir. Kaynaklar girdisinin birinci satırı hariç diğer tüm satırları 1 cm içeriden yazılır.

Eserde yararlanılan kaynaklar metin içinde yazar, yıl ve sayfa numarası esasına göre (örnek: Genç, 2007: 38) verilmelidir.

Metin içinde genel bir referans söz konusuysa ve metnin bütününe gönderme yapılıyorsa (yazarın soyadı, yıl) yazmak yeterlidir. Örneğin (Öztürk, 2004).

Üç veya daha fazla yazarlı kaynaklara yapılacak atıflarda makale Türkçe ise ‘vd.’, İngilizce ise ‘et al.’ kısaltması kullanılmalıdır.

Aynı yerde birden fazla kaynağa atıf yapılacaksa, kaynaklar tarih sırasına göre verilmelidir.

Aynı yazarın aynı tarihli birden fazla eserine atıfta bulunulacaksa, yıla bitişik biçimde ‘a, b’ şeklinde harflendirme yapılmalıdır:(Erdem, 2009a) ve (Erdem, 2009b).

Yazar sayısı üç ile beş arasında ise, ilk göndermede tüm isimler yazılır, daha sonra sadece ilk yazarı belirtmek yeterlidir. Örneğin, kaynak ilk geçtiğinde (Kejanlıoğlu, Adaklı& Çelenk, 2004) sonraki geçişinde (Kejanlıoğlu vd., 2004) olarak yer alır.

Yazar sayısı altı ya da daha fazlaysa o zaman ilk kullanımda da sadece ilk isim ve diğerleri şeklinde kısaltma yapılır (Abisel vd., 2005).

Kısaltmalar metinde ilk kez sunulurken paranteze alınır, sonraki kullanımında alınmaz. Örneğin Sonuçta 1957 yılında dış borçların karşılanabilmesi için Uluslararası Para Fonu‟na (IMF) başvurmak zorunda kalınmıştır. IMF, bu borçlanmayla Türk ekonomisine önemli bir figür olarak girmiştir.

Hiç yazarı olmayan bir kaynaktan aktarma yapılıyorsa, kaynakçada gösterilen şekliyle ve genellikle de başlığın bir kısmını içeren bir referanslı kullanım uygundur. Örneğin: Türkiye’de fen bilimleri alanındaki akademisyenler, sosyal ve beşeri bilimlerdeki akademisyenlerden daha fazla yurt dışı bursu ile yükseköğrenimlerini tamamlama fırsatı bulmuşlardır (“Türkiye Bilimler Akademisi Raporu”, 2005, s.20).

Kişisel mektuplar, görüşmeler, e-posta gibi kaynaklarla elde edilen bilgilerdir. Yalnızca metiniçerisinde kaynak gösterilir, kaynakça listesine eklenmez. Kaynak verirken tarih mümkün olduğunca kesin verilmeye çalışılır. Örneğin: T. K. Lutes (kişisel iletişim, 18 Nisan, 2011).

5.1.1. Metin içinde ve kaynaklarda kaynak gösterme şekli:

Kitap:

Tek Yazarlı Kitap: 

Metin İçinde:  (Özbudun, 2002:56).

Kaynaklarda:

Özbudun, E. (2002).Türk Anayasa Hukuku(9. baskı). Ankara: Yetkin Yayınlar.

Blalock, H. M. (1987). Social statistics (7th ed.). NY:McGraw- Hill.

İki Yazarlı Kitap:

Metin İçinde: (Kökdemir ve Demirutku, 2000: 121)

Kaynaklarda:

Kökdemir, D. ve Demirutku, K. (2000). Akademik yazımkuralları kitapçığı. Ankara: Başkent Üniversitesiİktisadi ve İdari Bilimleri Fakültesi Yayınları.

Garnham, A., & Oakhill, J. (1997). Thinking and reasoning

(4th ed.). Oxford: Blackwell.

İkiden Fazla Yazarlı Kitap:

Metin İçinde: (Önder vd, 1993:45)

Kaynaklarda:

Önder, İ., Türel, O., Ekinci, N. ve Somel C. (1993).Türkiye’de Kamu Maliyesi, Finansal Yapı ve Politikalar.İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Mosteller, F., Rourke, R. E. K., & Thomas, G. B.(1967). Probability and statistics (2nd ed.).Massachusetts: Addison-Wesley PublishingCompany.

 

Editörlü Kitap:

Metin İçinde:(Karancı, 1997: 55)

Kaynaklarda:

Karancı, A. N. (Ed.). (1997). Farklılıkla yaşamak aile vetoplumun farklı gereksinimleri olan bireylerle birlikteliği.Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.

Posner, M. I. (Ed.). (1998). Foundations of cognitive science(6th ed.). Massachusetts: MIT Press.

Editörlü Kitaptan Bölüm:

Metin İçinde:(Sucuoğlu, 1997: 44)

            Editörlü bir kitaptan bölüme atıf yaparken bölüm yazarına atıf yapılır.

Kaynaklarda:

Sucuoğlu, B. (1997). Özürlü çocukların aileleriyle yapılançalışmalar. A. N. Karancı, (Ed.), Farklılıkla yaşamakaile ve toplumun farklı gereksinimleri olan bireylerlebirlikteliği içinde (35-56). Ankara: Türk PsikologlarDerneği Yayınları.

Pinker, S. (1998). Language acquisition. In M. I.Posner, (Ed.), Foundations of cognitive science (6th ed.)(pp. 359-400). Massachusetts: MIT Press.

 

Makale:

Tek Yazarlı Makale:

Metin İçinde: (Genç, 2010:148)

Kaynaklarda: 

Genç, F. N. (2010). Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı.Türk İdare Dergisi,.82 (4), 145-160.

Coren, S. (1986). An efferent component in the visualperception of direction and extent. PsychologicalReview, 93(4), 391-411.

İki Yazarlı Makale:

Metin İçinde: (Zeren ve Özmen, 2010:168)

Kaynaklarda:

Zeren, H. E. ve Özmen A. (2009). Halkın belediye faaliyetlerine katılma duyarlılığı ve hizmet memnuniyeti: Karaman Belediyesi Örneği.KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 12 (19), 165-173.

Kirkman, B. L., & Rosen, B. (1999). Beyond self-management:Antecedents and consequences of teamempowerment. Academy of Management Journal, 42,58-74.

 

İkiden Çok Yazarlı Makale:

Metin İçinde: (Özağ vd, 2002:38)

Kaynaklarda: 

Özağ, F., Atan, M. ve Kaya, S. (2002). Dış ticaret rejimindeki değişimlerin ithalatın fiyat ve gelir esneklikleri üzerine etkisi.Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 5 (3), 29-43.

Gren, S. G., Welsh, M. A., & Dehler, G. E. (2003). Advocacy, performance, and threshold influenceson decisions to terminate new product development. Academy of Management Journal, 46(4), 419-434.

 

Yazarı Belli Olmayan Rapor vb. Yazılar:

Metin İçinde: (DPT, 2000:74)

Kaynaklarda:

Devlet Planlama Teşkilatı. (2000).Kamu Mali Yönetiminin Yeniden Yapılandırılması, Özel İhtisas Komisyonu Raporu (Yayın no 3052).Ankara:DPT Yayınları.

National Instıtute of Mental Health. (1990). Clinicaltraining in serious mental illness (DHHS PublicationNo. ADM 90-1679). Washington, DC: U. S.Government Printing Offi ce.

 

Çeviri Eserler:

Metin İçinde: (Hollingsworthand Hoover, 1991/1999:135)

            Çeviri kitaplardan yapılan alıntılar metin içinde gösterilirken yazarınsoyadından sonra, sırasıyla orijinal tarih ve çeviri tarihi verilir.

Kaynaklarda:

Hollingsworth, P.M. and Hoover, K.H. (1999). İlköğretimde Öğretim Yöntemleri(Çev. T. Gürkan, E. Gökçe ve D.S. Güler). Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Yayınları No 214. (Eserin orijinali 1991’de yayımlandı).

Tezler:

Metin İçinde: (Bulut, 1998:13)

Kaynaklarda:

İpek, C. (1999). Resmi liseler ile özel liselerde örgütselkültür ve öğretmen-öğrenci ilişkisi. Yayınlanmamışdoktora tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal BilimlerEnstitüsü.

Hughey, A. C. (1933). The treatment of the Negro inSouth Carolina fi ction. Unpublished master’s thesis,University of South Carolina.

 

Bildiriler:

Metin İçinde: (Kılıçkaplan, 1998:135)

Kaynaklarda:

Kılıçkaplan, S. (1998, Kasım).Uluslararası rekabet gücünün ölçülmesinde açıklanmış karşılaştırmalı üstünlük indeksine alternatif bir yaklaşım. Sözel Bildiri,  DİE, Araştırma Sempozymu’98, Ankara, 134-143.

İnternet Kaynakları:

Metin İçinde: (Hazine Müsteşarlığı, 2000)

Kaynakça:

Hazine Müsteşarlığı. (2000). Aylık İstatistikler.25.05.2010, http://www.hazine.gov.tr/yayin.htm.

İlter, H. K. (9 Şubat 2004). kilter.online. 11 Şubat 2004,http://www.baskent.edu.tr/~kilter.

İlbaş, Ç. (Mart, 2004). Siber dünyanın bombacıları.Pivolka, 3(13), 5-6. 24 Eylül 2004, http://www.elyadal.org/pivolka/13/siber.htm.

Lee, D. S., Austin, P. C., Rouleau, J. L., Liu, P. P.,Naimark, D., & Tu, J. V. (November 19, 2003).Predicting mortality among patients hospitalizedfor heart failure. The Journal of the American MedicalAssociation, 290(19), 2581-2587. Retrieved November23, 2003, from http://jama.ama-assn.org/cgi/content/abstract/290/19/2581.

Bilali, R. (2010). Assessing the internal validity ofimage theory in the context of Turkey-U.S. relations,Political Psychology, 31(2), 275-303. 25 Ekim 2011,JSTOR.” (Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Yazım Kılavuzu)

Add Comment