Örgütsel Motivasyon Konusunda Yapılmış Çalışmalar

Örgütsel Motivasyon Konusunda Yapılmış Çalışmalar

Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesinde bulunan resmi ilköğretim okullarında çalışmakta olan öğretmenlerin okullarda alınan kararlara katılma durumları ve istekleri ile motivasyonu düzeyleri karşılaştırılmıştır. Çalışma sonunda ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin, okullarda alınmakta olan karar konularına biraz katılmakta olduğu ancak öğretmelerin okullarda alınan kararlara Çok katılmak istedikleri tespit edilmiştir (Özdoğru ve Aydın, ?: 365).

Gaziantep ve Kahramanmaraş il merkezlerinde yapmış oldukları araştırma sonucunda; okul müdürlerinin yönetim becerileri, bireyler arası  iletişim, çalışanları fark etme ve takdir etme yönünden gösterdikleri tutum ve davranışlar;  özel okulda çalışan öretmenler tarafından olumlu yönde değerlendirilirken, aynı tutum ve davranışlar devlet okullarında çalışanlar arasında  sınırlı düzeyde destek bulabilmiştir.  Ayrıca özel okullarda çalışan öğretmenlerin, devlet okullarında görev yapan öğretmenlere oranla; okulun çalışma ortamı, fizikî yapısı ve örgütsel iklimine yönelik konularda daha olumlu görüş bildirdikleri anlaşılmaktadır. Öğretmenlik mesleğinin saygınlığına ve bu mesleğin kabullenilme düzeyine ilişkin öğretmen görüşlerinde, özel okulda çalışanlar devlet okullarındakilere oranla daha olumlu fikir belirtmişlerdir. Ancak hem özel hem de devlet okulundaki öğretmenlerin mesleklerinin saygınlığı konusunda fikir birliği içinde oldukları anlaşılmaktadır (Kocabaş ve Karaköse, ?: 9).

Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan bir araştırmaya göre, çalışanların %97’si motivasyonun verimliliklerine etkisinin çok büyük olduğunu belirtirken, %92’si ise motivasyonun firmalarına bağlılıklarını sağlayan anahtar bir faktör olduğunu ifade etmişlerdir. Çalışanların iş tatmininin yüksek olduğu şirketlerde, daha yüksek müşteri memnuniyeti (%38) , daha yüksek verimlilik (%22) ve daha yüksek kâr (%27) elde edildiği belirlenmiştir (Hageman, 1997, Akt. Özdemir ve Muradova, ?: 150).

Cinsiyete göre motivasyonel öncelikler farklılaşmaktadır. Kadın çalışanların motivasyonlarında erkek çalışanlardan farklı olarak önceliği ücret, iş güvencesi gibi faktörlerden önce işin niteliği, kariyer olanakları, liderlik gibi iş ve iş ortamıyla ilgili içsel faktörlere verdikleri tespit edilmiştir (Birkan, 2009: 144).

Çalışanların motivasyonel öncelikleri, medeni ve çocuk sahibi olup/olmama durumlarına göre farklılaşmaktadır. Bekar ve/veya çocuk sahibi olmayan çalışanlar için iş ve iş ortamıyla ilgili içsel faktörler motive edicilik açısından öncelikli iken, evli ve/veya çocuk sahibi olan çalışanlar için ücret, iş güvencesi gibi dışsal faktörlerin daha motive edici olduğu tespit edilmiştir (Birkan, 2009: 144).

Yaşın, çalışanların motivasyonel önceliklerine etkisi incelendiğinde; nispeten genç yaşlarda kariyer ve yükselme olanakları, yapılan işin niteliği gibi içsel faktörlerin önemli olduğu, ilerleyen yaş guruplarındaki çalışanlar için ise iş güvencesi, ücret ve yan haklar gibi faktörlerin önemlerinin artığı belirlenmiştir (Birkan, 2009: 144).

Çalışanların öğrenim durumlarına göre motivasyonel önceliklerinin farklılaştığı tespit edilmiştir. Öyle ki bulgulardan, eğitim düzeyi yükselen çalışanların motivasyonlarında ücret, yan haklar ve iş güvencesi faktörlerinin öneminin azaldığı, aksine kariyer olanakları, işin niteliği, yetki ve sorumluluk alma gibi bazı faktörlerinin önemlerinin ise arttığı anlaşılmaktadır (Birkan, 2009: 145).

Öğretmenlerin güdülenme düzeyleri ile cinsiyetleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Adil yönetim, değer ve statü boyutlarında erkek öğretmenlerin güdülenme ortalamaları kadın öğretmenlere göre daha yüksektir. Buradaki fark bayanların daha hassas olmalarından ve detaylara daha çok dikkat etmelerinden kaynaklanıyor olabilir (Karadaş, 2014: 83)

Değer ve Statü boyutunda, öğretmenlerin güdülenme düzeyleri arasında yaşa göre anlamlı bir fark bulunmuştur. Katılımcıların yaşları arttıkça güdülenme düzeylerinin de arttığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla 51 yaş ve üzeri olan öğretmenlerin güdülenme düzeyleri diğer yaş gruplarındaki öğretmenlerden daha yüksektir. Bu sonuç kültürümüzdeki bir gerçekle de paralellik göstermektedir. Büyüklere saygı göstermek bizim için çok önemlidir. Dolayısıyla yaşça büyük olan öğretmenlere verilen değer daha fazla olacağından bu öğretmenlerin daha fazla güdülenmiş oldukları söylenebilir (Karadaş, 2014: 83).

Adil yönetim, kararlara katılma, değer ve statü boyutlarında ve anketin toplam ortalamasında öğretmenlerin güdülenme düzeyleri arasında okulun teknolojik imkanlarına göre anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Çalıştığı okulun teknolojik imkanları zayıf olan öğretmenlerin güdülenme düzeyleri, çalıştığı okulun teknolojik imkanları orta ve iyi olan öğretmenlerin güdülenme düzeylerinden adil yönetim, kararlara katılma, değer ve statü faktörleri bakımından daha düşüktür (Karadaş, 2014: 84)

Bu durumda, kadın müdürlerin yönetimi altında çalışan personelin stres düzeyi erkek müdürlerin yönetiminde çalışan personelin stres düzeyinden daha yüksektir. Aynı şekilde iş tatminleri ve motivasyonlar da daha yüksektir (Bulut, Tekçe, Çirli, Gemici, Tozal ve diğerleri, 2003: 136).

Kaynak grubun algısına göre okul kültürü ölçeğinin tüm alt boyutları ile iş motivasyonu ölçeğinin tüm alt boyutları arasında .01 düzeyinde anlamlı ve pozitif yönde çapraz ilişkiler bulunmuştur. Öyleyse, öğretmenlerin okul kültürü algısı arttıkça iş motivasyonu düzeyinde de artış gözlenecektir. Diğer bir ifadeyle, öğretmenlerin okul kültürü algısı azaldıkça iş motivasyonu düzeyinde de düşüş meydana gelecektir (Yılmaz, 2009: 63)

KAYNAKÇA

Yılmaz, F. (2009). Eğitim Örgütlerinde Örgüt Kültürünün Öğretmenlerin İşMotivasyonu Üzerindeki Etkisi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi,  Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması Ve Ekonomisi Bilim Dalı

Bulut, E. A., Tekçe, E., Çirli, Y., Gemici, T., Tozal, M. (2003). Kadın ve ErkekYöneticilerin Yönetimi Altındaki Personelin Motivasyon, Stres ve Tatmini Farklılıklarını  Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma, Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, Cilt:10, Sayı:2

Birkan, K. C. (2009). Çalışanların Motivasyonel Öncelikleri ve Bir MotivasyonFaktörü Olarak Liderliğin Önemi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Anabilim Dalı

Karadaş, F. (2014). Okul Müdürlerinin Öğretmenler Tarafından Algılanan Etik Liderlik Davranışları İle Öğretmenlerin Güdülenme Düzeyleri Arasındaki İlişki, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi  Eğitim Bilimleri Enstitüsü  Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı

Kocabaş, İ. ve Karaköse, T. (?). Okul Müdürlerinin Tutum ve Davranışlarının Öğretmenlerin Motivasyonuna Etkisi

Özdoğru, M. ve Aydın, B. (?).İlköğretim Okulu Öğretmenlerinin Karara Katılma Durumları ve İstekleri İle Motivasyon Düzeyleri Arasındaki İlişki

Özdemir, T. ve Muradova, T. (?).Örgütlerde Motivasyon Ve Verimlilik İlişkisi

Add Comment