Örgütsel Motivasyon

Örgütsel Motivasyon

MOTİVASYON KAVRAMI, TANIMI VE ÖNEMİ

Motivasyon sözcüğünün dilimizde tam bir karşılığını bulmak oldukça zordur. Bu sözcük; İngilizce ve Fransızca “motive” sözcüğünden türetilmiştir (Ünlü, 2013: 3).

Motive, bir insanı belirli bir amaç için harekete geçiren güç demektir. O halde motive, harekete geçirici, hareketi devam ettirici ve olumlu yöne yöneltici bir güçtür (Güney, 2011: 313).

Motivasyon, motive temel kavramından türetilmiştir. Motive etme anlamındadır. Bir veya birden çok insanı, belirli bir amaca doğru devamlı şekilde harekete geçirmek için yapılan çabaların tümüdür (Güney, 2011: 314).

İnsanları harekete geçiren ve hareketlerin yönlerini belirleyen, onların düşünceleri, umutları, inançları, kısacası arzu, ihtiyaç ve korkularıdır. Birçok kurumdaki olumsuz tutum davranışlar kişilerin tatmin edilmeyen arzu ve ihtiyaçlarından kaynaklanmaktadır (Güney, 2011: 314).

Bireylerin davranışlarını teşvik eden ve kendilerinden veya çevrelerinden kaynaklanan çeşitli güdü ve topluluğu olarak da tanımlanabilir.

 

İnsandaki fizyolojik ve psikolojik bozulma durumuyla ihtiyaçların ortaya çıktığı, ihtiyaçların hedefleri belirleyerek bu hedeflere ulaşabilme yolunda davranışlara yol açtığı söylenebilir.

İnsanların tatmin edilmesi gereken ihtiyaçları iki grupta incelenebilir. Bunlardan birincisi; fizyolojik ihtiyaçlar, ikincisi ise sosyal ve psikolojik ihtiyaçlardır. İkinci grup ihtiyaçlar insan yönetiminde çok daha fazla etkilidir (Güney, 2011: 314).

Bireyler, motive oldukları zaman genelde üç özellik gösterirler

  • Bazı hareketlerde bulunmak için enerji yüklenirler
  • Enerjilerini belirli bir hedefe ulaşmak için yönlendirirler
  • Hedefe ulaşmak konusunda farklı şiddetlerde duygulara sahip olurlar (Ünlü, 2013: 3).

1.1. Motivasyon Konusunda Bilinmesi Gereken Kavramlar

Motivasyon ve örgütsel motivasyon konusunu daha iyi anlayabilmek için aşağıda geçen kavramları da bilmemiz gerekmektedir. Bu kavramlardan bazıları şunlardır.

1.1.1. İhtiyaç:   Giderildiğinde insanın yaşamını veya varlığını sağlayan; giderilmediğinde

onu, var olma güçlükleri içinde, giderek yok olma tehlikesine iten olgu”dur. İhtiyacın tatmini ile organizmanın biyolojik ve ruhsal dengesi sağlanır (Aytaç, 2001, Akt.kıroğlu, 2007: 5).

 

1.1.2. Dürtü: Fizyolojik kökenli açlık, susuzluk, cinsellik gibi ihtiyaçların organizmayı harekete geçirmesidir (Güney, 2011: 315). Bireyin fizyolojik bir itki ile üşüdüğünü fark etmesi dürtülenmedir. Dürtülenme sonucu üşüyen bireyin harekete geçmesi yani üzerini giymesi ise güdülenme/motivasyondur.

1.1.3. Başarı Güdüsü: Güçlükleri yenme, ilerleme ve geliştirme arzusuna başarı güdüsü denir (Güney, 2011: 315).

1.1.4. Bağlanma Güdüsü: İnsanlarla ilişki kurma dürtüsüdür (Güney, 2011: 315).

1.1.5. Duygu: korku, neşe, öfke gibi hislerin yaşanmasını ifade eder. Duygular aynen güdüler gibi davranışı harekete geçirir(Ünlü, 2013: 3).

1.1.6. Güdü (Motiv): Bireyi bir amaca ulaşmak için harekete geçiren onun yaptığı davranışı güçlendiren ve etkinleştiren güce denir (Güney, 2011: 315).

Motivler (güdüler) insanların geçmiş yaşantılarıyla biçimlenerek bir bütünlük oluşturur.  Dolayısıyla bir motiv insan davranışının hem kaynağı hem de devam ettiricisi olabilir. Her insanın kendine özgü bir motiv demeti vardır. Ancak, tüm insanlar mevcut olan motivleri dört gurupta toplamak mümkündür (Güney, 2011: 315).

 

1.1.6.1. BAŞARMA: Bir işi ya da davranışı istenilen şekilde hatta daha iyi bir şekilde yapma

İsteğidir.

 

1.1.6.2. BAĞLANMA: Başkalarının dostluğunu, arkadaşlığını aramaya daha istekli olurlar.

Diğer insanlara dayanmayı ve onlara yardım etmeyi önemserler. Aranılmak, saygı görmek, övülmek isterler.

 

1.1.6.3. YARIŞMA: Çocukken yarışmaya yöneltilen bir insan yetişkinlik çağında da yarışmaya ihtiyaç duyarlar.

 

1.1.6.4. GÜÇ: Başka insanların davranışlarını etkileyip denetleyebilme, buna karşılık kendi

davranışlarını istediği şekilde yerine getirebilmektir.

 

1.2. İnsanları Motive Etme Süreci

 

İnsanları motive etme birdenbire ve kendiliğinden oluşan bir olay değildir. İnsanları motive etmek uzun bir süreçtir ve bu süreç altı aşamadan oluşur.

 

  1. Aşama- İhtiyaç Duyma: Her insan ihtiyaç duyduğu faktörlerden birinin ortadan kalkmasıyla bozulan dengesini yeniden sağlamaya çalışır. Bireyler ihtiyaçlarının farkındadır. Eğer ihtiyaçlarını gideremezlerse bu durum gerginliklere neden olur. Birey gerginlikten kurtulmak için harekete geçer. Bireyin başarıya ulaşmasında gerginliğin derecesi önemlidir. Gerginlik arttıkça başarı düşecektir (Güney, 2011: 317)

 

  1. Aşama- Uygun ortam Sağlama: Eğer ortam uygun değilse, insanlar ihtiyaçlarının giderilmesini başka zamana ve yere bırakmak zorunda kalır (Güney, 2011: 317)

 

  1. Aşama- İstek: İnsan ihtiyaçları uygun ortamda isteğe dönüşür. İstek, bireyce farkına varılmış ihtiyaçlardır (Güney, 2011: 317).

 

  1. Aşama- Seçenek Arama: Birey ihtiyaçlarının farkına vardıktan sonra bu ihtiyaçlarını gidermek için elverişli seçenekler aramaya başlar (Güney, 2011: 317).

 

  1. Aşama- Deneme: İsteğin karşılanması için seçilen hareket tarzı denenir (Güney, 2011: 317).

 

  1. Aşama- Tatmin Olma: Birey istekleri konusunda yeteri kadar tatmin yaşarsa motive olur. Eğer yeterli oranda tatmin yaşanmazsa düş kırıklığı ortaya çıkar (Güney, 2011: 317).

KAYNAKÇA

Güney, S. (2011). Örgütsel Davranış, İstanbul, Nobel Yayıncılık

Ünlü, S. (2013). İş Yaşamında Motivasyon Kurumları (Ed. Tuna, Y.), Ankara, Saray

Matbaacılık

Add Comment